Twierdza Osowiec

Z Syberii i USA

Będąc w Osowcu-Twierdzy zauważymy wiele obiektów fortyfikacyjnych. Dostrzeżemy również ogrom zielem, która wręcz wciska się w każdy centymetr ziemi. Pragnąc wydrzeć to, co jej zabrano pod koniec XIX wieku. Zwiedzając Fort II i Fort III Twierdzy Osowiec zazwyczaj zwracamy uwagę na ruiny rosyjskich i polskich budowli wojskowych. Staramy się poznać podziemia. Przy okazji udaje się nam ujrzeć stalagmity, stalaktyty i stalagnaty, a nawet jakieś stworzonko podobne do...? Chwilę zastanawiamy się i raptem krzyczymy o (...) to przecież nietoperz! Jednak niepowetowaną stratę poniesiemy, gdy świadomie lub w sposób niezamierzony ominiemy Fort I. I to nie tylko z powodu najlepiej zachowanych dzieł, Muzeum Twierdzy Osowiec, trasy turystycznej, czy też zdecydowanie największej sieci podziemi z dużym skupiskiem nietoperzy. Po prostu stracimy możność ujrzenia unikatowej roślinności. Tak się składa, że wśród tzw. samosiejek rośnie coś, o czym zazwyczaj nie mamy pojęcia. Jeżeli się dobrze wpatrzymy (bądź zasugeruje przewodnik) ukaże się naszym oczom karagana syberyjska i parczelina trójlistkowa. Znalazły się one w Twierdzy Osowiec za sprawą rosyjskich żołnierzy, którzy zasadzili je w celu maskowania wybranych miejsc, bądź jako element dekoracyjny.

Caragana arborescens Lam.

Caragana arborescens Lam. — karagana syberyjska („żółta akacja"). Wysoki krzew, niekiedy małe drzewo (do 6 metrów wysokości); gałęzie sztywne, wyprostowane, z licznymi, grubymi krótkopędami. Pędy zielone, starsze z włóknisto łuszczącą się korą; cienkie ciemię przylistkowe. Liście, parzystopierzaste, złożone z 8 - 12 listków. Kwiaty żółte, po ł - 4; V (VI). Owoce wąskie strąki (do 5 cm długości), dojrzewają i pękają w lecie. Występowanie rośliny w stanie naturalnym (zasięg) — Syberia, Mandżuria. Cechy dekoracyjne — jasna zieleń ulistnionych krzewów, dość wczesny rozwój na wiosnę; obfite żółte kwiaty. Wymagania i zastosowania — minimalne wymagania glebowe — krzew pionierski, odporny na mrozy i lekkie zasolenie gleby, często stosowany na żywopłoty formowane średniej wysokości, podkładka pod odmiany i inne gatunki karagany oraz Halimodendron. Starsze okazy tworzą wysokie, gęste kępy.

Ptelea trifoliata L.

Ptelea trifoliata L. — parczelina trójlistkowa. Wysoki krzew lub małe drzewo (5-8 m.), luźno rozgałęzione. Pędy bardzo delikatnie, aksamitnie owłosione; pączki małe, ukryte w ogonkach liści. Liście skrętolegle, 3- listkowe; listki dość duże (6 –12 cm dł.), niewyraźnie karbowane lub całobrzegie, zwykle nagie (u odmian owłosione), środkowy często rozszerzony; na brzegu, a często na całej powierzchni — drobne, przeświecające gruczołki — jak u Phellodendron. Kwiaty poligamiczne, małe (ok. l cm), zielonkawobiałe, w baldachogronach; VI. Owoce skrzydlaki (samara) — małe spłaszczone orzeszki, otoczone szerokim dość sztywnym skrzydełkiem (2 - 2,5cm). Występowanie rośliny w stanie naturalnym (zasięg) — USA. Cechy dekoracyjne — liście rozwijają się późno na wiosnę, w jesieni żółkną i wcześnie opadają. Atrakcyjne owoce, podobne do owoców wiązów, pozostają częściowo jeszcze w zimie na gałęziach, suche, brązowe. Wymagania i zastosowania — tolerancyjny krzew, wskazane są jednak gleby świeże (nie za suche) i słoneczne lub półcieniste miejsca; duża odporność na mrozy. Krzew miododajny (nektar, pyłek). Rozmnażanie — siew w jesieni lub na wiosnę po stratyfikacji.
Literatura: Seneta W., Dendrologia, Warszawa 1978 r.

Spisał Mirosław Worona